“Eschar” คือ เนื้อตายสีดำ/น้ำตาลหนา แข็งแห้ง ติดแน่นกับแผล แยกต่างจาก “scab” ที่เป็นคราบเลือดแห้งและสารคัดหลั่งบนแผลตื้นทั่วไป จึงไม่ใช่คำเดียวกัน
- ใน scrub typhus, eschar เริ่มจากตุ่มนูนเล็กที่ตำแหน่งถูกกัด → ถุงน้ำ → แตกเป็นแผลตื้นและเกิดคราบดำเนื้อตาย มี halo แดงรอบ ๆ ได้ เป็นรอยบ่งชี้ตำแหน่งทางเข้าของเชื้อของไรอ่อน (chigger)
- พบ eschar ในผู้ป่วย Scrub typhus ที่ยืนยันโรคมีตั้งแต่ราว 30% ถึงสูงกว่านั้น
- มักอยู่บริเวณผิวหนังบาง ชื้น มีกลิ่นเหงื่อ และซ่อนเร้น เช่น ขาหนีบ perineum อวัยวะเพศ รักแร้ เอว ท้องน้อย รอบสะดือ ใต้เต้านม เปลือกตา และต้นขา ผู้ป่วยจำนวนมากไม่รู้ตัวเพราะมักจะไม่เจ็บและไม่คัน
เรื่องชวนรู้
- คำว่า eschar ไม่จำกัดเฉพาะ scrub typhus พบใน burn/gangrene แผลกดทับ เชื้อ antrax และ rickettsioses บางชนิด จึงต้องแปลผลในบริบทอาการร่วม
- Eschar ยังคงเป็น hallmark และควรตรวจคู่ PCR และ antibody เพื่อช่วยวินิจฉัยโรค
- ตรวจ “head-to-toe” ในผู้ป่วยไข้ไม่ทราบสาเหตุจากพื้นที่ชุกไรอ่อน โดยเน้นขาหนีบ รักแร้ อวัยวะเพศ รอบสะดือ ใต้เต้านม เปลือกตา และด้านในต้นขา/เอว เพราะรอยโรคเล็ก ไม่เจ็บ และผิวสีเข้มอาจบดบัง
- หากพบต่อมน้ำเหลืองโตแบบเจ็บ เคลื่อนได้ ไม่เป็นหนอง ให้ไล่หารอย eschar บริเวณผิวหนังใกล้เคียง และพิจารณาเริ่ม doxycycline ขณะรอผลยืนยัน
รวมลิงค์ https://opl.to/drwarayuwadee
บทความลิขสิทธิ์ Copyright © HELLO SKIN by หมอผิวหนัง All rights reserved.
HELLO SKIN by หมอผิวหนัง 